Хотели што го обликувале југословенскиот туризам: Помеѓу луксузот и урнатините

Како луксузните одморалишта на социјалистичка Југославија станале симболи на ерата, а некои и сведоци на распаѓање.

Летните одмори во социјалистичка Југославија не беа само привилегија на богатите, туку и право кое  државата го гарантирала на нејзините граѓани. Во време кога работничките одморалишта никнувале ширум јадранскиот брег, туризмот прераснал во важен општествен и економски инструмент: бил средство за подобрување на здравјето и моралот, но и полигон за обука за промовирање на единството меѓу републиките и дипломатијата кон светот.

Хотелите во таа приказна имале посебна улога – станале репрезентативни објекти во кои се преплетувале архитектура, политика и луксуз, додека нивните гости доаѓале од сите краеви на светот, од работнички семејства до странски државници и филмски ѕвезди.

До крајот на 80-тите години, многу од овие хотели станале симболи на ерата: некои прераснале во дестинации со меѓународен престиж, додека други биле запаметени по своите урнатини и пропаст. Нивните монументални фасади, елегантни ентериери и честопати авангардни архитектонски решенија сведочат за времето кога Јадранот беше една од најпосакуваните туристички дестинации во Европа.

Денес, додека некои хотели продолжуваат да живеат како синоними за луксуз, други се сабласни споменици на минатото, потсетник за тоа колку се блиску подемот и падот во историјата на туризмот.

КЕМПИНСКИ ПАЛАС ВО ПОРТОРОЖ: ПРЕСТИЖЕН ХОТЕЛ

Првично познат како Хотел Палас, хотелот е изграден за време на Австроунгарската монархија како атрактивна туристичка дестинација. Отворен во 1910 година, хотелот Палас, по венецијанскиот Ексцелсиор, бил најголемиот хотел на Јадранското Море, што довело до тоа австроунгарското Министерство за внатрешни работи официјално да го прогласи Порторож за лечилиште.

Хотелот Палас, проектиран од австриско-италијанскиот архитект Johannes (Giovanni) Eustacchio, отворен е со обликивање кое комбинира неколку архитектонски стилови и елементи на виенската сецесија. До 1913 година, било додадено казино, што го зголемило неговиот престиж. Туризмот стагнирал за време на светските војни, а хотелот го користела тогашната војска.

По завршувањето на Втората светска војна, иницирана е реставрација на хотелот, која официјално започнала во 1941 година, а хотелот бил повторно отворен во 1951 година.

Над 200 луѓе учествувале во реставрацијата, а фокусот бил ставен на елементи како што се витражи, внатрешно осветлување, дрвени облоги и метални балустри.

Хотелот го вратил својот статус на луксузна дестинација, билдомаќин на познати личности, филмски ѕвезди и државници.

Реновирање вредно 70 милиони евра

Хотелот е затворен во 1980 година, а три години по неговото затворање прогласен е за споменик на културата. Иако набрзо по неговото прогласување за културен споменик  дошло до повторно отварање на хотелот, истиот трајно е затворен во 1990 година.

Во текот на 1990-тите и почетокот на 2000-тите, сопственоста се менувала неколку пати. Конечно, Istrabenz Holding Company го презела сопствеништвото, а словенечкото архитектонско студио „АПИ Архитекти“ го предводело реновирањето вредно 70 милиони евра.

Стариот и новиот дел од хотелот Кемпински

Надворешните и монументалните аспекти на хотелот се зачувани, додека ентериерот е реновиран во класичен стил. Додаден е модерен анекс, кој е во согласност со оригиналната палата.

Новиот проект го задржува издолжениот, симетричен план на палатата и го нагласува погледот на околното пејзажно уредување и погледот на морето. Стаклениот влезен хол ги поврзува старите и новите делови, нудејќи им на посетителите импресивен поглед на Јадранското Море и паркот.

Низ целата своја историја, хотелот бил домаќин на истакнати личности. Денес, Кемпински Палас Порторож е единствениот луксузен хотел со пет ѕвездички во Словенија и симбол на спа туризмот и архитектонското наследство на регионот.

Св. Бернардин во Порторож: Три хотели – една визија

По Втората светска војна, Порторож се трансформирал во центар на масовен туризам, а во 1970-тите планиран е монументален хотелски комплекс, кој ги одразува модернистичките трендови како што се хоризонталните линии, терасастите структури и пространите стаклени фасади.

Св. Бернардин е истакната јадранска дестинација која комбинира луксуз, доцномодернистичка архитектура и богата културна историја. Ресортот се состои од три главни хотела, меѓу кои најзначајни се Гранд Хотел Бернардин и Хотел Хистрион, кои делат единствена дизајнерска визија и покрај нивните различни функции.

На местото на денешниот ресорт, порано се наоѓале црквата и манастирот Св. Бернардин од 15 век, опкружени со земјоделско земјиште и лозја.

Гранд Хотел Бернардин

Гранд хотел Бернардин, завршен кон крајот на 1970-тите, станал водечки луксузен туристички хотел, со пространи соби, конгресен центар и панорамски поглед на морето, додека хотелот Хистрион се фокусирал на семејства и велнес гости, интегрирајќи базени, марини и пристап до плажа.

Подоцнежните реновирања го зачувале модернистичкиот карактер, а во исто време ги надградиле објектите за современ луксуз и одржливост. Денес, Хотелите Бернардин управуваат со повеќе одморалишта низ словенечка Истра, обезбедувајќи сеопфатни угостителски услуги и конгресни објекти, одржувајќи го наследството на одморалиштето како обележје на регионалниот туризам и архитектонските иновации.

Хотел Халудово на Крк: Бруталистички комплекс на Борис Магаш

Хотелскиот комплекс Халудово на островот Крк, во Хрватска, е изграден во 1970 година од архитектот Борис Магаш, во период кога бруталистичката архитектура доминирала.

Боб Гучионе, издавач и уредник на списанието Пентхаус, инвестирал 45 милиони долари – приближно 250 милиони долари денес – за да се направи луксузен хотел со пет ѕвезди и официјално го отворил казиното Пентхаус Адриатик Клуб во рамките на хотелот во 1972 година.

Во време на својот врв, хотелот вработувал 400 работници со полно работно време, а ист број работеле по потреба. Хотелот Халудово имал најсовремен мебел, блескави лустери, базен со коктел бар, тениски терени, куглана, спортски бар, висечки градини, плажи, базен со солена вода во облик на детелина, сауни, салони за масажа и убавина, медицински центар, рибарско село и бројни содржини кои им обезбедувале на гостите целосен комфор.

Хотел Халудово во 70-тите години на 20 век

Ресортот го вклучувал централниот хотел Палас, хотелот Тамарис, два сета атриумски бунгалови, бар на плажа, посебна зграда за прием и рибарско село со мало пристаниште. Зградите одразуваат различни архитектонски стилови, од модерни до постмодерни, илустрирајќи ги новите трендови во регионалната туристичка архитектура.

Во првата година од работењето, авион еднаш неделно превезувал околу 150 богати меѓународни гости, додека на домашните туристи им било забрането да влегуваат во комплексот. Верен на својот луксузен имиџ, било домаќин на некои од најбогатите и највлијателните луѓе во светот.

Соработката со Гучионе завршила по неговиот банкрот, а хотелот продолжил да работи до приватизацијата во 1990 година. За време на југословенските војни, во него биле сместени бегалци, а во 2000-тите години го купила руско-ереминска офшор компанија со седиште на Кипар.

Од 2002 година, поголемиот дел од комплексот е напуштен, а денес Халудово е едно од најпознатите „изгубени места“ во Хрватска.

Базен во облик на детелина, фотографија од 2014 година