Србија воведува „активни купувачи“ – струја од кровот и за соседите и за пазарот

Во согласност со енергетските прописи на Европската Унија, новиот српски Закон за енергетика ја воведе категоријата „активен купувач“. Ова значи дека компаниите и домаќинствата што произведуваат сопствена електрична енергија можат да ја продаваат на пазарот без посредници.

Домаќинствата и бизнисите што сами произведуваат струја од соларни панели во моментов главно ги покриваат своите потреби. Вишокот електрична енергија можат да го депонираат во EПС и да го повлечат во зима кога потрошувачката на греење е поголема. Новиот закон отвори можност, токму со тој вишок да влезат на пазарот.

„Практично активен купувач е краен купувач или група крајни купувачи, кои произведуваат електрична енергија и кои можат да ја складираат, можат да ја продаваат. Тој краен купувач не мора да ја користи само за свои потреби, туку може да тргува“, вели член на УО на Здружението на енергетско право.

Оваа опција за тргување во Европската Унија е сè попопуларна за „енергетските заедници“ формирани, да речеме, од станарите на некоја станбена зграда и заеднички на кров да постават соларни панели, а со вишокот струја да снабдуваат градинка, училиште или пекара во областа.

„Самото тргување со електрична енергија на повеќе активни купувачи или групи активни купувачи значи – јас произведувам, а вишокот му го давам на некој друг, да речеме мојот сосед. Кога мене ми треба, тој мене ми дава. Тоа е нешто што не е поврзано со снабдувачот, туку се одвива помеѓу таа група и сè уште е во почетна фаза“, вели, експерт за енергија во „Сојузот на енергетичари“.

Во Министерството за енергетика на Србија велат дека подготвуваат регулативи со кои ќе се дефинираат административните и техничките услови за поврзување со мрежата, за „активниот купувач“ што побрзо да заживее во пракса.

„Очекуваме промените да се случат кон крајот на октомври или почетокот на ноември оваа година. После тоа, треба да се забрза завршувањето на правилата за работа на системот, така што целата законска рамка ќе биде завршена, ако не до крајот на оваа година, тогаш до почетокот на пролетта следната година“, вели советник на министерот за енергетика.

Европската унија го воведе статусот „активен купувач“ во енергетските директиви уште во 2019 година, но земјите членки постигнуваат различен напредок во овој сегмент.

„Домаќинствата, купувачите, производителите сочинуваат помалку од пет отсто од домаќинствата во повеќето земји од Европската Унија. Само во Белгија и Холандија, тој процент е околу 25 отсто. Во Германија, Полска и на Малта, тој е помеѓу пет и десет отсто“, вели претседателката на Здружението за енергетско право.

Во Србија веќе има 5.320 домаќинства и претприемачи – таканаречени прозјумери – кои сами на своите кровови произведуваат струја од соларни панели.