Васјуганското мочуриште најголемо во светот, крие еколошки богатства и древни тајни

Едно од најголемите природни чуда на планетата, мочуриштето Васјуган, претставува вистинска ризница од природни богатства и еколошки мистерии што допрва чекаат да бидат откриени.

Васјуганското мочуриште не е само мочуриште, туку вистински природен гигант – едно од најважните „бели дробови на планетата“. Зафаќа површина од 53 илјади квадратни километри, повеќе од цела Данска или половина од Крим. Сместено во Русија во Западен Сибир, помеѓу реките Об и Иртиш, Томската и Новосибирската област, се смета за најголем мочуришен систем во светот.

Под слој вода, мов и тресет, со дебелина до 10 метри, се кријат не само еколошки богатства, туку и древни тајни, митови, па дури и „изненадувања“ создадени од човековата активност.

Формирано е пред 10 илјади години и претставува рамнина со езера, реки и тресети, каде што владеат комарци во лето, а мразови до -50 степени во зима. Под површината се наоѓа океан од свежа вода со волумен од 400 кубни километри, што е 100 пати повеќе од Бајкалското Езеро.

Мочуриштата се „филтер“ за реките: ја прочистуваат водата, складираат јаглерод (околу една милијарда тони – 10 отсто од резервите на Русија) и ја регулираат климата со апсорбирање на CO2. Но, под оваа зелена маска се кријат тајни – тресетните слоеви зачувуваат траги од древната клима: полен од растенија, коски од мамути, па дури и човечки артефакти. Научниците од Политехничкиот универзитет Томск пронашле под мочуриштето „временска капсула“: семе од изумрени растенија и микроорганизми кои можат да ги откријат тајните на глобалното затоплување.

За само една година, системот на води во тундрата Васјуган преработува до 10 милиони тони јаглерод диоксид и произведува околу четири милиони тони кислород. Резервите на тресет надминуваат една милијарда тони.

Наведените карактеристики не се трајни. Од геолошка гледна точка, Васјуганското мочуриште предизвикува интерес бидејќи во него постојано се одвиваат многу процеси – се формираат нови слоеви тресет, езера, потоци и реки. Сепак, сè уште не е можно целосно да се проучат можностите на ова подрачје. Во лето, истражувањата се попречени од самото мочуриште, комарците и инсектите, а во зима од суровите климатски услови.

Ова единствено подрачје, кое содржи огромна количина корисни минерали, може да биде загрозено од неконтролирана човечка активност. Почетокот на овој проблем е забележан во 1990-тите, кога во регионот цветал криволовот.

Развојот на вселенската индустрија има негативно влијание врз еколошката состојба на мочуриштето. Подрачјето се наоѓа во зоната на паѓање делови од вселенски летала, и како резултат на тоа, водите постепено се загадуваат со токсично ракетно гориво.

Во план е на мичуриштето да му се додели статус на светско наследство на УНЕСКО (моментално е на прелиминарната листа). А тоа е затоа што Васјуганското мочуриште е многу важно за нашата планета. Тоа е огромен извор на свежа вода, со над 800.000 езера на неговата површина.