Порта3 – градежништво, архитектура и екологија Порта3 – градежништво, архитектура и екологија
Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје и Градежниот факултет – Скопје повеќе од седум децении претставуваат столб на инженерското образование и на развојот на инфраструктурата во државата. Во време на дигитална трансформација, климатски предизвици и потреба од одржлив развој, улогата на инженерите станува поважна од кога било.
Во интервју за „Порта 3“, деканот проф. д-р Јосиф Јосифовски зборува за предизвиците на современото инженерство, иднината на градежниот сектор во Македонија, улогата на технологијата и визијата за развој на факултетот.
Како е да се биде декан на Градежниот факултет?
Да се биде декан значи да се носи одговорност која е многу повеќе од административна функција. Тоа подразбира истовремено да се биде академски лидер, менаџер, визионер и медијатор помеѓу студентите, професорите, институциите и индустријата.
Градежниот факултет е директно поврзан со развојот на инфраструктурата, безбедноста на објектите, урбанизмот, водостопанството, геотехниката и енергетската ефикасност. Затоа секоја одлука има и пошироко општествено значење.
Најголем предизвик е да се одржи балансот помеѓу традицијата и модернизацијата – помеѓу класичните инженерски принципи и новите технологии. Воедно, важно е да се мотивира младиот кадар да остане во науката и да се создаваат услови за развој на истражувањето и меѓународната соработка.
Но, функцијата носи и голема професионална сатисфакција. Особено кога ќе видите студенти кои стануваат успешни инженери, кога ќе се реализира нова лабораторија, студиска програма или меѓународен проект, и кога академското знаење ќе се преточи во реални решенија за општеството.
Како изгледаше студирањето во Ваше време?
Студирањето на техничките факултети порано беше значително поразлично од денес. Наставата беше многу поригорозна и силно ориентирана кон фундаментални инженерски пресметки.
Се работеше рачно – цртање проекти на хамер, сложени статички пресметки без современи софтвери, а пристапот до литература беше ограничен. Испитите најчесто беа усни и многу темелни.
Од друга страна, постоеше силна колегијалност меѓу студентите. Долгите часови поминати во лаборатории и сали создаваа чувство на заедништво и инженерска култура.
Денешните студенти имаат огромен пристап до информации, симулации и дигитални алатки, но се соочуваат и со побрзо темпо, поголема конкуренција и потреба од интердисциплинарни знаења.
Сепак, суштината останува иста – добриот инженер се гради преку дисциплина, аналитичко размислување и практично разбирање на проблемите.
Колку технологијата го менува современото инженерство?
Технологијата денес суштински го редефинира инженерството. Преминот од класично кон дигитално инженерство е веќе реалност.
BIM-моделите, напредните FEM-симулации, GIS-системите, дроновите, LiDAR- технологијата и IoT-сензорите овозможуваат проектирање, анализа и управување со инфраструктурата на сосема ново ниво.
Инженерот денес не е само пресметувач, туку интерпретатор на податоци и носител на одлуки базирани на модели и анализи.
Но, постои и важен ризик – слепото верување во софтверите без суштинско инженерско разбирање. Затоа современиот инженер мора да поседува двојна компетенција: силна класична механика и висока дигитална писменост.
Со кои предизвици најмногу се соочувате денес?
Најголемите предизвици се поврзани со три клучни транзиции: човечка, технолошка и институционална.
Еден од најсериозните проблеми е одливот на квалитетен кадар. Младите инженери често заминуваат во странство, а академската кариера станува сè потешка без силна истражувачка инфраструктура.
Паралелно со тоа, дигиталната трансформација бара нови наставни програми, континуирана едукација и сериозни инвестиции во лаборатории, софтвер и опрема.
Дополнително, неопходно е постојано усогласување помеѓу академската длабочина и практичните потреби на индустријата.
Како ја гледате иднината на градежништвото во Македонија?
Градежништвото ќе остане еден од клучните двигатели на економијата, особено преку инфраструктурните и енергетските проекти.
Иднината ќе биде обележана со:
- модернизација на транспортната инфраструктура,
- енергетска транзиција,
- обновливи извори на енергија,
- зелено и одржливо градежништво,
- климатска отпорност на инфраструктурата,
- и дигитализација на целиот сектор.
Секторот постепено ќе се трансформира од класична изведба кон високо технолошко и системско инженерство.
Клучното прашање повеќе не е дали ќе има работа, туку каква ќе биде вредноста на таа работа и колку инженерите ќе бидат подготвени за новите стандарди и технологии.
Што јавноста најмалку знае за Градежниот факултет?
Јавноста најчесто го гледа факултетот само како образовна институција, но тој е и најмногу работи во научноистражувачкото поле следејќи ги современите трендови во градежништвото.
Во лабораториите се тестираат материјали, се анализираат конструкции, се симулираат земјотресни влијанија и се испитуваат сложени интеракции помеѓу почвата и конструкциите.
Стручните тимови учествуваат во инфраструктурни проекти, експертизи, процени на ризици и анализи поврзани со безбедноста на објектите и инфраструктурата.
Суштински, факултетот не создава само инженери – туку системи на знаење што директно влијаат врз безбедноста и развојот на државата.
Колку е важна комуникацијата помеѓу професорите и студентите?
Комуникацијата е еден од клучните фактори за квалитетно инженерско образование.
Инженерството не се учи само преку формули, туку преку дискусија, анализа на реални проблеми и критичко размислување.
Современата настава мора да биде интерактивна. Студентите треба активно да поставуваат прашања, да анализираат и аргументираат инженерски решенија.
Добриот инженер не е само оној што знае да пресмета, туку оној што знае да разбере, објасни и примени решение во реални услови.
Која е Вашата визија за Градежниот факултет?
Мојата визија е Градежниот факултет – Скопје да биде современ европски инженерски центар, препознатлив по академска извонредност, технолошка трансформација и силна поврзаност со индустријата.
Факултетот треба да стане регионален лидер во:
- BIM и дигитално инженерство,
- паметна инфраструктура,
- сеизмичка безбедност,
- климатски отпорни конструкции,
- и одржливи инженерски системи.
Особено важно е да создадеме услови младите инженери и истражувачи да останат и да се развиваат во академската средина.
Крајната цел е да создадеме институција која не само што образува инженери, туку создава знаење, технологии и решенија што ќе ја обликуваат идната инфраструктура на државата и регионот.
Што би им порачале на матурантите?
Би им порачал да не го гледаат градежното инженерство како класична техничка професија, туку како дисциплина што директно ја обликува иднината на општеството.
Инженерите денес создаваат безбедни, енергетски ефикасни и климатски отпорни градови и инфраструктурни системи.
Ако сакаат професија што носи одговорност, креативност, стабилност и реално влијание врз животот на луѓето, тогаш градежното инженерство е вистинскиот избор.
Градежниот инженер не создава само градби тој создава безбедна, одржлива и подобра иднина.
Автор: Проф. д-р Златко ЗАФИРОВСКИ
